I. Davlat xaridlari va audit tadbirlari tahlili

Tahlillarga köra, 2026-yilning 9 oyi davomida davlat buyurtmaçilari tomonidan 281,8 trln sömlik 1 595,8 mingta şartnomalar imzolangan. Şundan:

– töğridan töğri tuzilgan şartnomalar asosida 111,3 trln sömlik (39%) 238,5 mingta;

– elektron tender orqali 41,3 trln sömlik (15%) 5,4 mingta;

– eng yaxşi takliflarni tanlaş (tanlov) orqali 26,3 trln sömlik (9%) 39,9 mingta;

– kooperatsiya portali orqali 14,3 trln sömlik (5%) 44 mingta;

– elektron dökon orqali 24,8 trln sömlik (9%) 1 177,7 mingta;

– elektron auksion orqali 1,4 trln sömlik (0,5%) 19,1 mingta;

– taklif sörovi orqali 32,8 trln sömlik (12%) 50,2 mingta;

– boşqa elektron maydonçalar orqali 29,5 trln sömlik (10%) 21,2 mingta şartnomalar tuzilgan.

Budjet buyurtmaçilari tomonidan 103,2 trln sömlik hamda korporativ buyurtmaçilar tomonidan 178,6 trln sömlik davlat xaridlari amalga oşirilgan.

Töğridan-töğri tuzilgan şartnomalar asosidagi davlat xaridlari Budjet buyurtmaçilarida 38 foiz (39 trln söm), korporativ buyurtmaçilarda 40 foiz (72,3 trln söm).

Hisobot davrida davlat xaridlari töğrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilişi yuzasidan 17 ta audit tadbirlari ötkazildi.

Risk-tahlillar asosida amalga oşirilgan audit tadbirlarida jami 10,2 trln sömlik davlat xaridlari qonunçilik talablarini çetlab ötiş orqali amalga oşirilgan. Jumladan:

– 1,5 trln sömlik şartnomalar qonunçilik talabiga rioya etilmagan holda soliq qarzi mavjud va sud qarorlari böyiça bajarilmagan majburiyatlarga ega korxonalar bilan tuzilgan;

– 1,4 trln sömlik xaridlarda davlat buyurtmaçilari tomonidan şartnomalar asossiz ravişda töğridan töğri tuzilgan;

– 449,5 mlrd sömlik şartnomalar manfaatlar töqnaşuvi mavjud holatda va affillangan şaxslar qatnaşgan savdolar orqali tuzilgan;

– 240,4 mlrd sömlik şartnoma tender (tanlov) savdolaridan qoçiş maqsadida qismlarga bölingan holda va 49,9 mlrd sömlik şartnoma kompleks ekspertiza xulosasiga rioya etilmasdan tuzilgan;

– 4,6 trln sömlik xarid qiliş tartib-taomillari qonunçilik talablariga zid ravişda ötkazilgan;

– 1,9 trln sömlik şartnomalar tuzilişida boşqa xato va kamçiliklarga yöl qöyilgan.

II. Aniqlangan qonun buziliş holatlari sohalar va davlat korxonalari kesimida.

2026-yilning 9 oyi davomida 18 788 ta davlat xaridlari qonunçilik talablarini buziş holatlari aniqlangan. 

 III. Aniqlangan davlat xaridlari qonunçilik talablarini buziş holatlari böyiça körilgan çoralar.

Davlat xaridlarida qonunçilik talablarini buziş holatlari aniqlanganda Hisob palatasi tomonidan aniqlangan qonunbuziliş holatiga qarab, iş hujjatlari huquqni muhofaza qiluvçi organlarga kiritilişi, mansabdor şaxslarga nisbatan ma’muriy javobgarlik qöllanilişi va/yoki audit obyektlariga bajarilişi majburiy bölgan körsatmalar kirtilişi mumkin.

Şu bilan birga, Transport, Suv xöjaligi va Soğliqni saqlaş sohasıning mansabdor şaxslariga nisbatan aniqlangan qonunbuziliş holatlari böyiça ma’muriy javobgarlik qöllanilgan.

Qonunbuzarlik holatlarni bartaraf etiş va kelgusida oldini oliş böyiça Sanoat kooperatsiyaisi va davlat xaridlari agentligi, Iqtisodiyot va moliya, Energetika, Quriliş va uy-joy kommunal xöjaligi, Toğ-kon sanoati va geologiya, Sport va Madaniyat vazirliklari, Ekologiya va iqlim özgarişi milliy qömitasi, şuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlari, sud organlari davlat banklariga bajarilişi majburiy bölgan körsatmalar kiritilgan.

IV. Davlat xaridlari qonunçilik talablarini buziş holatlarini oldini oliş böyiça amalga oşirilgan işlar.

Hisob palatasi Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligi bilan davlat xaridlari qonunçiligini takomillaştiriş, xarid jarayonlarini raqamlaştirişda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanişni kengaytiriş böyiça hamkorlikda işlab kelmoqda.

Jumladan, Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligi bilan birgalikda Özbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat xaridlari sohasini tartibga solişni takomillaştiriş va raqamli transformatsiyani jadallaştiriş orqali uning oçiqligi va şaffofligini yanada oşiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi Farmoni loyihasi işlab çiqilgan.

Quyidagilar uşbu Farmonni qabul qilişdan közlangan asosiy maqsadlar etib belgilangan:

– davlat xaridlarining butun hayotiy siklini qamrab olgan yagona raqamli boşqaruv tizimini joriy etiş;

– davlat xaridlarida inson omilini qisqartiriş va avtomatlaştiriş darajasini oşiriş;

– davlat xaridlarini strategik rejalaştiriş va tovarlar (xizmatlar) toifalari böyiça boşqariş;

– davlat xaridlarida qonunbuziliş holatlarining oldini oliş maqsadida manfaatlar töqnaşuvi, affillanganlik, raqobatga qarşi harakatlarni çeklaş va narxlarni asossiz oşiriş xavflarini avtomatik aniqlaş tizimini joriy etiş;

– davlat xaridlari subyektlarining, şu jumladan elektron tizim operatorlarining faoliyatini tartibga soliş, ularning mas’uliyati va hisobdorligini kuçaytiriş;

– davlat xaridlari sohasida kadrlar salohiyati, moderatsiya sifati va xarid hujjatlari ekspertizasini takomillaştiriş;

– şikoyatlarni körib çiqiş jarayonlarini takomillaştiriş orqali bekor qilinadigan bitimlarni 2 barobar kamaytiriş.

Bugungi kunda uşbu Farmon loyihasi belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritilgan.